راهنمای کامل تمیز کردن ناف نوزاد؛ از بند ناف تا بهبودی کامل

به گزارش مجله فرتاک؛ تمیز و خشک نگه داشتن ناف نوزاد، ساده‌ترین راه پیشگیری از عفونت است. در این مقاله مراحل دقیق مراقبت از بند ناف و ناف پس از افتادن را می‌آموزید.

چرا مراقبت از بند ناف نوزاد اهمیت دارد؟

بند ناف در دوران بارداری، اکسیژن و مواد مغذی را از مادر به جنین می‌رساند. پس از تولد، این بند دیگر ضروری نیست و طی یک تا دو هفته به‌طور طبیعی خشک شده و می‌افتد. در این فاصله، ناحیه بند ناف یکی از حساس‌ترین نقاط بدن نوزاد است و اگر تمیز و خشک نگه داشته نشود، ممکن است دچار عفونت شود.

برخلاف باور قدیمی، متخصصان امروز توصیه می‌کنند بند ناف را با الکل تمیز نکنید؛ زیرا پژوهش‌ها نشان داده‌اند خشک شدن طبیعی، روند افتادن بند ناف را سریع‌تر می‌کند. تنها کافی است هنگام تعویض پوشک یا حمام اسفنجی، ناحیه را با آب گرم و صابون ملایم تمیز کرده و سپس کاملاً خشک کنید.

شناخت علائم هشداردهنده عفونت نیز به همان اندازه مهم است. اگر بند ناف بوی بد بدهد، ترشح چرکی داشته باشد، پوست اطراف آن قرمز یا متورم شود، خونریزی قطع نشود یا نوزاد تب و بی‌حالی داشته باشد، باید فوراً به پزشک اطفال مراجعه کنید.

وسایل لازم برای تمیز کردن بند ناف

پیش از شروع، همه وسایل مورد نیاز را کنار خود بگذارید تا مجبور نشوید نوزاد را لحظه‌ای بدون مراقبت رها کنید. هرگز کودک را روی سطح مرتفع یا نزدیک آب تنها نگذارید.

برای تمیز کردن بند ناف به یک سواب پنبه‌ای، کاسه کوچک آب گرم، صابون یا پاک‌کننده ملایم کودک، حوله نرم و جاذب، و یک پارچه تمیز خشک نیاز دارید. همچنین یک پوشک تازه و لباس تمیز را از قبل آماده کنید.

تا زمانی که بند ناف نیفتاده است، نوزاد را فقط با حمام اسفنجی بشویید تا ناحیه بند ناف خیس نشود. برای این کار، حوله‌ای بزرگ و جاذب زیر نوزاد پهن کنید و با اسفنج یا حوله نرم، بدن او را به‌جز ناحیه بند ناف بشویید.

مراحل تمیز کردن بند ناف پیش از افتادن

اول دست‌های خود را با آب و صابون بشویید. این کار از انتقال میکروب‌ها به ناحیه بند ناف و ایجاد عفونت جلوگیری می‌کند. سپس یک بازرسی سریع انجام دهید و مطمئن شوید علائمی مثل قرمزی، ترشح یا بوی بد وجود ندارد.

یک سواب پنبه‌ای را در آب گرم فرو ببرید و آب اضافی آن را بگیرید. اطراف پایه بند ناف و پوست اطراف آن را به‌آرامی تمیز کنید. اگر مقدار کمی ادرار یا مدفوع به ناحیه رسیده بود، با سواب آغشته به آب و صابون ملایم پاک کنید.

پس از تمیز کردن، ناحیه را با یک پارچه تمیز و خشک، کاملاً خشک کنید. رطوبت باقی‌مانده می‌تواند رشد باکتری‌ها را تسهیل کند. هنگام بستن پوشک، لبه جلوی پوشک را به سمت پایین تا بزنید تا روی بند ناف قرار نگیرد و هوا به آن برسد.

از زدن لوسیون، پودر یا روغن روی بند ناف و اطراف آن خودداری کنید. این مواد نه‌تنها ضرورتی ندارند، بلکه ممکن است خطر عفونت را افزایش دهند.

مراقبت از ناف پس از افتادن بند ناف

وقتی بند ناف افتاد، می‌توانید نوزاد را در وان کم‌عمق آب ولرم حمام کنید. در این مرحله، ناحیه ناف را با آب و صابون ملایم بشویید و سپس با حوله نرم خشک کنید.

برای حمام کردن، ابتدا صورت، چشم‌ها، موها و بالاتنه نوزاد را بشویید و در انتها ناحیه ناف را تمیز کنید. یک دستمال شستشوی نرم را صابون بزنید و به‌آرامی داخل و اطراف ناف بکشید، سپس با آب تمیز بشویید.

پس از حمام، ناف را مانند سایر نقاط بدن با حوله تمیز و خشک، به‌آرامی خشک کنید. مطمئن شوید داخل ناف کاملاً خشک شده است؛ اما هرگز حوله را داخل ناف فرو نکنید یا فشار ندهید.

پس از بهبودی کامل ناف، استفاده از لوسیون کودک در اطراف شکم اشکالی ندارد. لوسیون را به‌آرامی بمالید و از محصولات بزرگسالان که ممکن است پوست حساس نوزاد را تحریک کنند، استفاده نکنید.

علائم عفونت ناف که باید جدی بگیرید

عفونت ناف در نوزادان می‌تواند جدی باشد، بنابراین شناخت علائم آن ضروری است. ترشح چرکی یا بدبو، قرمزی و تورم پوست اطراف ناف، حساسیت به لمس، خونریزی مداوم و تب از مهم‌ترین نشانه‌های هشدار هستند.

اگر نوزاد بی‌حال باشد، خوب شیر نخورد یا بی‌قرار و تحریک‌پذیر باشد، ممکن است عفونت پیشرفت کرده باشد. در این موارد معطل نکنید و فوراً به پزشک اطفال مراجعه کنید.

گاهی یک توده کوچک صورتی یا قرمز در محل ناف باقی می‌ماند که به آن گرانولوم نافی می‌گویند. این حالت معمولاً خطرناک نیست، اما باید توسط پزشک بررسی شود تا در صورت نیاز با نیترات نقره درمان شود.

پرسش‌های رایج درباره تمیز کردن ناف نوزاد

بسیاری از والدین نگرانند که مبادا هنگام تمیز کردن ناف، به نوزاد درد وارد کنند. ناحیه بند ناف فاقد اعصاب حساس است، بنابراین تمیز کردن آرام آن معمولاً دردی ایجاد نمی‌کند. فقط باید از کشیدن یا کندن بند ناف خودداری کنید تا خودش بیفتد.

سؤال دیگر این است که آیا استفاده از الکل لازم است؟ پاسخ امروز متخصصان این است که الکل دیگر توصیه نمی‌شود، مگر در موارد خاص که پزشک تجویز کند. خشک نگه داشتن ناف بهترین روش است.

همچنین برخی والدین می‌پرسند آیا می‌توان نوزاد را پیش از افتادن بند ناف در وان حمام کرد. پاسخ خیر است؛ تا زمانی که بند ناف نیفتاده، فقط حمام اسفنجی توصیه می‌شود تا ناحیه بند ناف خیس نشود.