خواص و مضرات نسکافه؛ هر آنچه باید درباره قهوه فوری بدانید

به گزارش مجله فرتاک؛ نسکافه یا قهوه فوری، نوشیدنی محبوبی است که بسیاری از ما روزمان را با آن شروع می‌کنیم. اما آیا این نوشیدنی برای سلامتی مفید است یا می‌تواند عوارضی داشته باشد؟ در این مقاله به بررسی علمی فواید و مضرات نسکافه می‌پردازیم.

نسکافه چیست و چگونه تولید می‌شود؟

نسکافه نوعی قهوه فوری است که از عصاره دانه‌های قهوه تهیه می‌شود. در فرآیند تولید، دانه‌ها ابتدا بوداده و آسیاب می‌شوند، سپس با آب داغ عصاره‌گیری انجام می‌شود و در نهایت با روش‌های خشک کردن پاششی یا انجمادی به پودر یا گرانول تبدیل می‌شود.

نکته مهم این است که در این فرآیند، بخشی از ترکیبات معطر و برخی مواد مؤثر قهوه از بین می‌رود؛ بنابراین نسکافه از نظر ترکیبات با قهوه دم‌کرده تفاوت‌هایی دارد.

ارزش غذایی نسکافه

یک فنجان نسکافه ساده بدون شکر و خامه تقریباً بدون کالری است و حاوی مواد مؤثری مانند کافئین، آنتی‌اکسیدان‌ها، منیزیم و پتاسیم است. میزان کافئین در هر فنجان نسکافه معمولاً بین ۶۰ تا ۸۰ میلی‌گرم است که نسبت به اسپرسو کمتر به نظر می‌رسد.

با این حال، اگر نسکافه را با شکر، شیر پرچرب یا خامه‌های گیاهی مصرف کنید، کالری آن به شدت افزایش می‌یابد و می‌تواند به افزایش وزن منجر شود.

خواص و فواید نسکافه

مهم‌ترین خاصیت نسکافه، حضور کافئین است. کافئین با مسدودکردن اثر آدنوزین در مغز، احساس خواب‌آلودگی را کاهش می‌دهد و باعث افزایش تمرکز، سرعت واکنش و هوشیاری می‌شود. بسیاری از افراد برای شروع روز کاری یا مطالعه به یک فنجان نسکافه نیاز دارند.

دانه‌های قهوه حاوی ترکیبات آنتی‌اکسیدانی مانند اسید کلروژنیک هستند که به کاهش رادیکال‌های آزاد و مقابله با استرس اکسیداتیو کمک می‌کنند. اگرچه میزان این ترکیبات در نسکافه کمتر از قهوه دم‌کرده است، اما همچنان بخش قابل‌توجهی از آنتی‌اکسیدان‌های روزانه بدن را تأمین می‌کند.

کافئین موجود در نسکافه می‌تواند عملکرد ورزشی را بهبود بخشد. مصرف آن پیش از تمرین، توان بدنی را افزایش می‌دهد، احساس خستگی را کاهش می‌دهد و استقامت را بهبود می‌بخشد. به همین دلیل بسیاری از ورزشکاران قهوه را به عنوان یک مکمل طبیعی پیش از تمرین مصرف می‌کنند.

برخی مطالعات نشان می‌دهند مصرف منظم قهوه می‌تواند با کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع دو، بیماری‌های کبدی و برخی انواع سرطان مرتبط باشد. البته این یافته‌ها قطعی نیستند و باید در کنار سبک زندگی سالم ارزیابی شوند. همچنین تحقیقات نشان داده‌اند مصرف متعادل قهوه می‌تواند آنزیم‌های کبدی را بهبود بخشد و خطر کبد چرب و سیروز را کاهش دهد.

مضرات و عوارض نسکافه

کافئین می‌تواند چرخه خواب را مختل کند. مصرف نسکافه در ساعات بعدازظهر یا شب، ورود به مرحله خواب عمیق را دشوار می‌کند و باعث بی‌خوابی، بیداری‌های مکرر و کاهش کیفیت خواب می‌شود. همچنین کافئین محرک سیستم عصبی مرکزی است و در افراد حساس می‌تواند موجب تپش قلب، لرزش دست، تحریک‌پذیری و افزایش اضطراب شود.

قهوه اسیدی است و می‌تواند باعث سوزش سر دل، رفلاکس معده، نفخ و تحریک روده شود. مصرف نسکافه با معده خالی این عوارض را تشدید می‌کند. علاوه بر این، مصرف مداوم کافئین می‌تواند به وابستگی جسمی منجر شود. قطع ناگهانی آن معمولاً با سردرد، خستگی، بی‌حوصلگی و کاهش تمرکز همراه است.

کافئین باعث انقباض موقت رگ‌های خونی و افزایش ضربان قلب می‌شود. در افرادی که فشار خون بالا یا بیماری‌های قلبی دارند، مصرف زیاد نسکافه می‌تواند خطرناک باشد. بسیاری از انواع نسکافه‌های طعم‌دار حاوی شکر، خامه‌های گیاهی، روغن‌های هیدروژنه و افزودنی‌های صنعتی هستند که می‌توانند باعث افزایش وزن، مقاومت به انسولین و مشکلات قلبی شوند.

در فرآیند بودادن دانه‌های قهوه، ترکیبی به نام آکریل‌آمید تولید می‌شود که در دوزهای بالا می‌تواند سرطان‌زا باشد. البته میزان آن در قهوه بسیار کمتر از حد خطرناک است، اما مصرف بی‌رویه توصیه نمی‌شود. کافئین خاصیت ادرارآور دارد و می‌تواند باعث دفع بیشتر آب بدن شود. اگر در کنار مصرف نسکافه آب کافی ننوشید، احتمال کم‌آبی و خشکی پوست افزایش می‌یابد.

نسکافه می‌تواند با برخی داروها مانند داروهای ضدافسردگی، آنتی‌بیوتیک‌ها، داروهای فشار خون و داروهای تیروئید تداخل داشته باشد. بنابراین مصرف آن همراه با دارو باید با نظر پزشک باشد. همچنین کافئین و ترکیبات قهوه می‌توانند جذب آهن را کاهش دهند. افرادی که کم‌خونی دارند، بهتر است نسکافه را حداقل یک ساعت پس از وعده غذایی مصرف کنند.

تفاوت نسکافه با قهوه دم‌کرده

نسکافه از نظر میزان آنتی‌اکسیدان و ترکیبات معطر، ضعیف‌تر از قهوه دم‌کرده است. همچنین نوع و میزان کافئین آن بسته به برند متفاوت است. با این حال، نسکافه سریع‌تر تهیه می‌شود و برای افرادی که وقت کافی ندارند، گزینه راحت‌تری است.

چه کسانی باید از نسکافه پرهیز کنند؟

زنان باردار و شیرده، کودکان و نوجوانان، افراد مبتلا به اضطراب و بی‌خوابی، بیماران قلبی و فشار خونی، افراد دارای رفلاکس معده و کسانی که کم‌خونی یا پوکی استخوان دارند، بهتر است از مصرف نسکافه پرهیز کنند یا آن را به حداقل برسانند.

میزان مصرف مجاز و روش مصرف سالم‌تر

طبق توصیه‌های علمی، مصرف روزانه تا ۴۰۰ میلی‌گرم کافئین برای بزرگسالان سالم بی‌خطر است؛ یعنی حدود ۳ تا ۴ فنجان نسکافه. برای زنان باردار این مقدار به ۲۰۰ میلی‌گرم کاهش می‌یابد.

برای بهره‌مندی از خواص نسکافه و کاهش مضرات آن، بهتر است از نسکافه ساده و بدون شکر استفاده کنید. به جای خامه صنعتی، از شیر کم‌چرب یا شیر گیاهی بهره ببرید. مصرف نسکافه را به ساعات صبح محدود کنید و در کنار آن آب کافی بنوشید. همچنین از مصرف آن با معده خالی پرهیز کنید.

نسکافه همانند بسیاری از نوشیدنی‌ها، هم فواید دارد و هم مضرات. اگر در حد اعتدال و بدون افزودنی‌های مضر مصرف شود، می‌تواند انرژی، تمرکز و آنتی‌اکسیدان مورد نیاز بدن را تأمین کند. اما مصرف بی‌رویه آن می‌تواند به بی‌خوابی، اضطراب، مشکلات گوارشی، فشار خون و وابستگی منجر شود. بنابراین شناخت خواص و مضرات نسکافه به شما کمک می‌کند تا آگاهانه تصمیم بگیرید و این نوشیدنی محبوب را در چارچوبی سالم و متعادل در رژیم روزانه خود بگنجانید.

پرسش‌های پرتکرار

آیا نسکافه برای سلامتی مفید است؟

نسکافه در حد اعتدال می‌تواند مفید باشد؛ زیرا حاوی کافئین و آنتی‌اکسیدان‌هایی است که به افزایش تمرکز و کاهش استرس اکسیداتیو کمک می‌کنند. اما مصرف زیاد آن عوارضی مانند بی‌خوابی و اضطراب به همراه دارد.

چند فنجان نسکافه در روز مجاز است؟

برای بزرگسالان سالم تا ۴۰۰ میلی‌گرم کافئین در روز، معادل حدود ۳ تا ۴ فنجان نسکافه، بی‌خطر است. زنان باردار نباید بیش از ۲۰۰ میلی‌گرم کافئین در روز مصرف کنند.

آیا نسکافه باعث کم‌خونی می‌شود؟

کافئین و ترکیبات قهوه می‌توانند جذب آهن را کاهش دهند. اگر کم‌خونی دارید، بهتر است نسکافه را حداقل یک ساعت پس از وعده غذایی مصرف کنید.

تفاوت نسکافه با قهوه دم‌کرده چیست؟

نسکافه از نظر آنتی‌اکسیدان و ترکیبات معطر ضعیف‌تر از قهوه دم‌کرده است، اما تهیه آن سریع‌تر و راحت‌تر است.

آیا نسکافه باعث اعتیاد می‌شود؟

مصرف مداوم کافئین می‌تواند به وابستگی جسمی منجر شود. قطع ناگهانی آن با علائمی مانند سردرد، خستگی و بی‌حوصلگی همراه است.