کیفوز یا گوژپشتی: از علل و علائم تا روش‌های تشخیص و درمان
کیفوز یا گوژپشتی به افزایش غیرطبیعی قوس ستون فقرات گفته می‌شود که می‌تواند در هر سنی بروز کند، اما در زنان سالمند شایع‌تر است. شناخت علل، علائم و گزینه‌های درمانی این عارضه به مدیریت بهتر آن کمک می‌کند.
کیفوز یا گوژپشتی چیست؟
کیفوز به افزایش غیرطبیعی قوس ستون فقرات در ناحیه پشت گفته می‌شود که در اصطلاح عامیانه به آن گوژپشتی می‌گویند. این عارضه ممکن است در هر سنی رخ دهد، اما در زنان سالمند شیوع بیشتری دارد.
کیفوز خفیف معمولاً علائم قابل توجهی ایجاد نمی‌کند، اما در موارد شدید می‌تواند باعث درد، بدشکلی ستون فقرات و مشکلات عملکردی شود. درمان کیفوز بسته به سن، علت و میزان انحنا تعیین می‌شود.
علائم کیفوز و زمان مراجعه به پزشک
کیفوز خفیف ممکن است هیچ نشانه آشکاری نداشته باشد، اما برخی افراد علاوه بر خمیدگی غیرطبیعی ستون فقرات، کمردرد و سفتی عضلات را تجربه می‌کنند.
اگر متوجه افزایش انحنا در ناحیه بالای کمر یا ستون فقرات کودک خود شده‌اید، بهتر است با پزشک مشورت کنید. تشخیص زودهنگام می‌تواند از پیشرفت عارضه جلوگیری کند.
علل بروز کیفوز
ستون فقرات سالم از مهره‌هایی تشکیل شده که مانند استوانه‌هایی روی هم قرار گرفته‌اند. کیفوز زمانی ایجاد می‌شود که شکل مهره‌ها تغییر کرده و به صورت گوه‌ای درآیند.
آسیب‌دیدگی و شکستگی مهره‌ها، پوکی استخوان (به‌ویژه در زنان سالمند و مصرف‌کنندگان طولانی‌مدت کورتون)، دژنراسیون دیسک‌ها با افزایش سن، و بیماری شویرما (که بیشتر در پسران نوجوان دیده می‌شود) از جمله علل شایع کیفوز هستند.
نقایص مادرزادی در شکل‌گیری مهره‌ها، همراهی با سندرم‌هایی مانند مارفان و اِلرز-دانلوس، و همچنین سرطان ستون فقرات یا درمان‌های مرتبط با آن نیز می‌توانند به بروز کیفوز منجر شوند.
عوارض کیفوز
کیفوز شدید علاوه بر کمردرد می‌تواند مشکلات تنفسی ایجاد کند، زیرا فشار وارد بر ریه‌ها تنفس را دشوار می‌سازد.
محدودیت در عملکردهای بدنی مانند پیاده‌روی، بلند شدن از صندلی، نگاه کردن به بالا یا رانندگی از دیگر عوارض این عارضه است. همچنین کیفوز شدید می‌تواند دستگاه گوارش را تحت فشار قرار داده و باعث ریفلاکس اسید و مشکل در بلع شود.
مشکلات تصویر بدنی به‌ویژه در نوجوانان می‌تواند به انزوا و کاهش اعتماد به نفس منجر شود.
روش‌های تشخیص کیفوز
پزشک معمولاً با معاینه فیزیکی کامل، بررسی قد و مشاهده ستون فقرات از پهلو در حالتی که فرد خم می‌شود، ارزیابی اولیه را انجام می‌دهد. معاینه عصبی برای بررسی رفلکس‌ها و قدرت عضلات نیز ممکن است انجام شود.
در صورت نیاز، آزمایش‌های تصویربرداری مانند اشعه ایکس یا سی‌تی‌اسکن برای تعیین درجه انحنا و تشخیص ناهنجاری‌های مهره‌ها تجویز می‌شود. ام‌آر‌آی می‌تواند عفونت یا تومور ستون فقرات را شناسایی کند.
تست‌های عصبی در صورت وجود بی‌حسی یا ضعف عضلانی و تست تراکم استخوان برای بررسی پوکی استخوان از دیگر اقدامات تشخیصی هستند.
درمان کیفوز
درمان کیفوز به علت و شدت آن بستگی دارد. پزشک ممکن است داروهای مسکن بدون نسخه مانند استامینوفن، ایبوپروفن یا ناپروکسن را توصیه کند و در صورت نیاز داروهای قوی‌تر با نسخه تجویز شود.
داروهای تقویت‌کننده استخوان می‌توانند به پیشگیری از شکستگی‌های بیشتر مهره‌ها که کیفوز را بدتر می‌کنند، کمک کنند.
تمرینات کششی برای بهبود انعطاف‌پذیری ستون فقرات و تسکین کمردرد مفید هستند. در کودکان در حال رشد، استفاده از بریس می‌تواند پیشرفت کیفوز را متوقف کند. جراحی فیوژن ستون فقرات برای موارد شدید که به نخاع یا ریشه‌های عصبی فشار وارد می‌کند، توصیه می‌شود.
برای حفظ تراکم استخوان، رژیم غذایی سرشار از کلسیم و ویتامین D، پرهیز از دخانیات و محدود کردن مصرف الکل توصیه می‌شود.
پرسش‌های پرتکرار
کیفوز بیشتر در چه افرادی دیده می‌شود؟
کیفوز در هر سنی ممکن است رخ دهد، اما در زنان سالمند و نوجوانان پسر (در بیماری شویرما) شیوع بیشتری دارد.
آیا کیفوز خفیف نیاز به درمان دارد؟
کیفوز خفیف معمولاً علائم قابل توجهی ندارد و ممکن است فقط با معاینات دوره‌ای و اصلاح وضعیت بدن مدیریت شود، اما در صورت پیشرفت نیاز به درمان دارد.
چه ورزش‌هایی برای کیفوز مفید هستند؟
تمرینات کششی و حرکات اصلاحی که انعطاف‌پذیری ستون فقرات را بهبود می‌بخشند و عضلات پشت را تقویت می‌کنند، می‌توانند مفید باشند. تمرین پیلاتس نیز در برخی موارد توصیه می‌شود.
آیا کیفوز شدید قابل جراحی است؟
بله، در موارد شدید که کیفوز به نخاع یا ریشه‌های عصبی فشار وارد می‌کند، جراحی فیوژن ستون فقرات برای کاهش درجه انحنا توصیه می‌شود.
بعد از این مطلب بخوانید
سلامت
آیا خوابیدن با موی خیس واقعاً سینوزیت می‌آورد؟ علم چه می‌گوید؟
خیلی‌ها هنوز باور دارند که با موی خیس خوابیدن مستقیم به سینوزیت ختم می‌شود. واقعیت علمی اما چیز دیگری است و ریشه این تصور را باید جای دیگری …
ادامه مطلب
لینک کپی شد.
دیدگاه‌ها (۰)