شاخص گردی بدن (BRI) چیست؟ چرا دور کمر مهمتر از عدد ترازو است
پژوهشها نشان میدهند شاخص گردی بدن (BRI) که از نسبت دور کمر به قد محاسبه میشود، میتواند خطر بیماریهای قلبی را دقیقتر از وزن تنها پیشبینی کند؛ شاخصی ساده که به محل تجمع چربی بدن توجه دارد.
به گزارش مجله فرتاک؛ پژوهشها نشان میدهند شاخص گردی بدن (BRI) که از نسبت دور کمر به قد محاسبه میشود، میتواند خطر بیماریهای قلبی را دقیقتر از وزن تنها پیشبینی کند؛ شاخصی ساده که به محل تجمع چربی بدن توجه دارد.
شاخص گردی بدن (BRI) چیست؟
شاخص گردی بدن یا Body Roundness Index معیاری است که میزان تجمع چربی، بهویژه چربی اطراف شکم، را ارزیابی میکند. برخلاف شاخص توده بدنی (BMI) که فقط وزن و قد را در نظر میگیرد، BRI از دور کمر و قد برای محاسبه استفاده میکند و تلاش دارد شکل و توزیع چربی بدن را نیز بسنجد.
اهمیت این شاخص از آنجا ناشی میشود که چربی اضافی شکم، بهویژه چربی احشایی که اطراف اندامهای داخلی تجمع مییابد، با افزایش خطر بیماریهای قلبی و عروقی و اختلالات متابولیک ارتباط مستقیم دارد.
چگونه BRI محاسبه میشود؟
فرمول دقیق BRI پیچیده است، اما به زبان ساده بر پایه نسبت دور کمر به قد بنا شده است. برای محاسبه تقریبی، دور کمر خود را (بر حسب سانتیمتر) بر قد (بر حسب سانتیمتر) تقسیم کنید. هرچه این نسبت بالاتر باشد، شاخص گردی بدن بیشتر است. به عنوان مثال، فردی با دور کمر ۱۰۰ سانتیمتر و قد ۱۷۰ سانتیمتر، نسبت ۰.۵۹ دارد که نشاندهنده ریسک بالاتر است.
یافتههای یک مطالعه بزرگ روی BRI و خطر قلبی
در مطالعهای که روی نزدیک به ۱۰ هزار بزرگسال چینی انجام شد، اندازه دور کمر افراد طی چند سال و در فواصل منظم بررسی شد. پژوهشگران افراد را بر اساس روند تغییرات شاخص گردی بدن در سه گروه با میزان پایین، متوسط و بالا قرار دادند و سلامت قلبی آنها را طی چهار سال بعد پیگیری کردند.
نتایج نشان داد در مقایسه با افرادی که شاخص گردی بدن پایینتری داشتند، خطر بیماری قلبی در گروه دارای شاخص متوسط ۶۱ درصد بیشتر و در گروه دارای شاخص بالا ۱۶۳ درصد بیشتر بود. این یافتهها اهمیت پایش دور کمر را در کنار وزن نشان میدهد.
چرا چربی شکم برای قلب خطرناک است؟
همه چربیهای بدن رفتار یکسانی ندارند. چربی زیرپوستی که در نقاط مختلف بدن ذخیره میشود، معمولاً کمخطرتر است. اما چربی احشایی که در عمق شکم و اطراف اندامهایی مانند کبد، لوزالمعده و رودهها قرار میگیرد، مواد التهابی و هورمونهایی ترشح میکند که به مقاومت به انسولین، افزایش فشار خون، اختلال در چربی خون و در نهایت تصلب شرایین منجر میشود.
به همین دلیل ممکن است فردی وزن چندان بالایی نداشته باشد اما به دلیل تجمع چربی در ناحیه شکم، همچنان در معرض خطر بیشتری برای بیماریهای قلبی قرار داشته باشد. این پدیده که گاهی «چاقی شکمی با وزن نرمال» نامیده میشود، در بسیاری از افراد دیده میشود و با BMI قابل تشخیص نیست.
تفاوت BRI با BMI؛ کدام بهتر است؟
شاخص توده بدنی (BMI) سالها معیار استاندارد ارزیابی وزن بوده است، اما محدودیتهای مهمی دارد. BMI نمیتواند تفاوت بین عضله و چربی را تشخیص دهد و محل تجمع چربی را نادیده میگیرد. برای مثال، یک ورزشکار بدنساز ممکن است BMI بالایی داشته باشد اما از سلامت کامل برخوردار باشد، در حالی که فردی با BMI نرمال میتواند چربی شکمی خطرناکی داشته باشد.
BRI با تمرکز بر دور کمر و قد، تصویر دقیقتری از خطر متابولیک و قلبی ارائه میدهد. با این حال، هنوز نمیتوان گفت BRI جایگزین قطعی BMI یا سایر معیارهای ارزیابی سلامت قلب است. پژوهشگران تأکید کردهاند که برای تأیید کاربرد بالینی BRI در پیشبینی بیماری قلبی به مطالعات بیشتر و متنوعتری روی جمعیتهای مختلف نیاز است.
مقایسه BRI و BMI در یک نگاه
| ویژگی | BRI (شاخص گردی بدن) | BMI (شاخص توده بدنی) |
|---|---|---|
| معیار اصلی | دور کمر و قد | وزن و قد |
| توجه به توزیع چربی | بله، بهویژه چربی شکمی | خیر |
| تشخیص چربی احشایی | غیرمستقیم اما مؤثرتر | ضعیف |
| کاربرد در ورزشکاران | دقیقتر | ممکن است گمراهکننده باشد |
| وضعیت علمی | در حال تحقیق، امیدبخش | استاندارد رایج |
دور کمرتان را جدی بگیرید
اگر در حال کاهش وزن هستید، بهتر است در کنار وزن، تغییرات دور کمر را نیز دنبال کنید. کاهش چربی شکمی معمولاً با ترکیبی از فعالیت بدنی منظم (بهویژه تمرینات هوازی و مقاومتی)، تغذیه متعادل با کاهش قند و کربوهیدرات تصفیهشده، خواب کافی و کنترل استرس دنبال میشود.
البته هیچ شاخصی بهتنهایی نمیتواند وضعیت قلب را مشخص کند. فشار خون، قند خون، چربی خون، سابقه خانوادگی، میزان فعالیت بدنی و سایر عوامل خطر نیز باید در کنار یکدیگر بررسی شوند. BRI یک ابزار تکمیلی است که میتواند کنار این معیارها به کار رود.
نکات عملی برای پایش سلامت قلب
- دور کمر خود را هر چند ماه یکبار اندازه بگیرید و تغییرات آن را ثبت کنید.
- نسبت دور کمر به قد را محاسبه کنید؛ نسبت بالای ۰.۵ نشاندهنده ریسک بالاتر است.
- فقط به عدد ترازو اکتفا نکنید؛ اندازه دور کمر و ترکیب بدن را نیز در نظر بگیرید.
- در صورت داشتن چربی شکمی، حتی با وزن نرمال، برای بررسی عوامل خطر قلبی با پزشک مشورت کنید.
- تغییر سبک زندگی را بهجای رژیمهای سخت و کوتاهمدت، به یک عادت بلندمدت تبدیل کنید.
جمعبندی
شاخص گردی بدن (BRI) پنجره تازهای به سوی درک خطر بیماریهای قلبی باز کرده است. این شاخص با تکیه بر دور کمر و قد، نشان میدهد که محل تجمع چربی میتواند به اندازه مقدار آن مهم باشد. در حالی که هنوز جایگزین قطعی BMI نشده، اما پیام روشنی دارد: برای ارزیابی سلامت، فقط عدد روی ترازو را نبینید. دور کمر خود را جدی بگیرید و در کنار آن، سایر عوامل خطر قلبی را با پزشک بررسی کنید.
پرسشهای پرتکرار
شاخص گردی بدن (BRI) چگونه محاسبه میشود؟
BRI بر پایه نسبت دور کمر به قد محاسبه میشود. فرمول دقیق آن پیچیده است، اما بهطور ساده میتوانید دور کمر (سانتیمتر) را بر قد (سانتیمتر) تقسیم کنید. هرچه این نسبت بالاتر باشد، شاخص گردی بدن بیشتر و خطر بیماری قلبی بالاتر است.
آیا BRI از BMI بهتر است؟
BRI با در نظر گرفتن دور کمر و توزیع چربی، تصویر دقیقتری از خطر قلبی ارائه میدهد، بهویژه در افرادی که وزن نرمال دارند اما چربی شکمی دارند. با این حال، هنوز جایگزین قطعی BMI نشده و پژوهشهای بیشتری برای تأیید کاربرد بالینی آن لازم است.
چرا چربی شکم برای قلب خطرناک است؟
چربی احشایی که در عمق شکم و اطراف اندامهای داخلی تجمع مییابد، مواد التهابی و هورمونهایی ترشح میکند که به مقاومت به انسولین، فشار خون بالا، اختلال چربی خون و در نهایت بیماریهای قلبی منجر میشود.
آیا ممکن است فردی با وزن نرمال در معرض خطر قلبی باشد؟
بله. افرادی که وزن نرمال دارند اما چربی شکمی زیادی دارند، ممکن است در معرض خطر بالای بیماری قلبی باشند. این وضعیت «چاقی شکمی با وزن نرمال» نامیده میشود و با BMI قابل تشخیص نیست.
چگونه میتوان چربی شکمی را کاهش داد؟
کاهش چربی شکمی معمولاً با ترکیبی از فعالیت بدنی منظم (هوازی و مقاومتی)، تغذیه متعادل با کاهش قند و کربوهیدرات تصفیهشده، خواب کافی و کنترل استرس به دست میآید. تغییر سبک زندگی باید بلندمدت باشد.
بعد از این مطلب بخوانید
سلامت
شنا؛ ورزشی که قلب، ریه و روان شما را همزمان تقویت میکند
شنا فقط یک ورزش تابستانی نیست؛ ترکیبی از تمرین هوازی، مقاومتی و ذهنآگاهی است که از قلب و ریه تا مغز و مفاصل را تحت تأثیر مثبت قرار میدهد.
ادامه مطلب
لینک کپی شد.
دیدگاهها (۰)