عطر روی گردن؛ تهدیدی واقعی برای سلامت یا نگرانی بی‌اساس؟

به گزارش مجله فرتاک؛ ویدیویی پربازدید ادعا کرده اسپری عطر روی گردن می‌تواند خطر سرطان و ناباروری را افزایش دهد؛ اما واقعیت علمی چیست؟ در این مقاله به بررسی دقیق این ادعا و عوامل واقعی خطر می‌پردازیم.

ادعای ویدیویی که جنجال آفرید

آنا کاناداس، پژوهشگر حوزه سرطان، در شبکه‌های اجتماعی توصیه کرد عطر را مستقیماً روی گردن اسپری نکنید. او استدلال کرد عطرها مخلوط پیچیده‌ای از مواد شیمیایی هستند که ممکن است شامل فتالات‌ها، ترکیبات آلی فرار (VOCها) و مواد نگهدارنده باشند. برخی از این مواد در مطالعات آزمایشگاهی با اختلالات هورمونی، مشکلات تولیدمثل و حتی سرطان مرتبط دانسته شده‌اند.

اما نکته مهم این است که وجود یک ماده با پتانسیل زیان‌آور در یک محصول به‌تنهایی به معنای خطرناک بودن استفاده معمول از آن نیست. کاناداس نیز تأکید کرد که هشدار او به معنای خطرناک بودن همه عطرها یا اثبات ارتباط مستقیم با بیماری نیست. نگرانی اصلی او درباره «مواجهه تجمعی» با ترکیبات مختلف در طول سال‌ها بود.

پوست گردن و جذب مواد: چه می‌دانیم؟

پوست گردن نسبتاً نازک است و رگ‌های خونی زیادی دارد. غده تیروئید نیز در نزدیکی این ناحیه قرار گرفته است. با این حال، خود کاناداس اذعان کرد که شواهدی وجود ندارد که نشان دهد اسپری عطر روی گردن به‌طور مشخص به تیروئید آسیب می‌زند. از نظر فیزیولوژیک، مواد جذب‌شده از پوست ابتدا وارد جریان خون می‌شوند و صرفاً نزدیک بودن پوست به یک اندام داخلی به معنای دریافت دوز بیشتر توسط آن اندام نیست.

فتالات‌ها و نگرانی‌های هورمونی

برخی فتالات‌ها به‌عنوان حلال یا تثبیت‌کننده در عطرها استفاده می‌شوند و دسته‌ای از آن‌ها به‌دلیل احتمال اثر بر سیستم هورمونی و تولیدمثل مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته‌اند. با این حال، همه فتالات‌ها یکسان نیستند و مقررات مربوط به انواع مختلف آن‌ها متفاوت است. یک مقاله منتشرشده در سال ۲۰۲۵ در نشریه Frontiers in Toxicology، مطالعات دو دهه گذشته را بررسی کرد و نشان داد برخی مواد مصنوعی با حساسیت، مشکلات تنفسی، اختلالات غدد درون‌ریز و «احتمالاً» برخی خطرات سرطانی مرتبط بوده‌اند. اما همین مقاله تأکید می‌کند که اثرات بلندمدت و تجمعی مواجهه هم‌زمان با چندین ترکیب هنوز به‌طور کامل شناخته نشده است.

تفاوت بین آزمایشگاه و زندگی روزمره

در بسیاری از مطالعات سم‌شناسی، سلول‌ها یا حیوانات در معرض غلظت‌هایی قرار می‌گیرند که ممکن است بسیار بیشتر از میزان مواجهه معمول یک فرد باشد. بنابراین مشاهده اثر زیان‌آور در آزمایشگاه الزاماً به این معنا نیست که چند اسپری عطر در روز همان پیامد را در انسان ایجاد خواهد کرد. اگرچه برخی مواد شیمیایی با اثرات هورمونی مرتبط شده‌اند، این مسئله با اثبات اینکه استفاده عادی از عطر روی گردن موجب ناباروری می‌شود تفاوت دارد.

مشکل واقعی: حساسیت پوستی و آلرژی

شایع‌ترین مشکلاتی که متخصصان درباره استفاده مستقیم از عطر روی پوست با آن مواجه می‌شوند، تحریک پوست و واکنش‌های آلرژیک است. عطرها از عوامل شناخته‌شده حساسیت تماسی هستند. افرادی که اگزما، پوست حساس یا حساسیت به رایحه دارند، بیشتر ممکن است دچار قرمزی، خارش یا التهاب شوند. منابع NHS نیز اشاره می‌کنند که محصولات حاوی عطر می‌توانند در افراد مبتلا به درماتیت تماسی باعث تحریک پوستی شوند.

راه‌حل برای پوست‌های حساس

اگر پوست حساسی دارید، اسپری عطر روی لباس می‌تواند انتخاب عملی‌تری باشد، البته باید به احتمال لک شدن پارچه توجه کنید. همچنین برخی ترکیبات عطری در حضور نور خورشید می‌توانند واکنش‌های پوستی ایجاد کنند (حساسیت نوری)، بنابراین بهتر است عطر را روی بخش‌هایی از پوست که در معرض آفتاب قرار می‌گیرند استفاده نکنید.

مقررات و شفافیت در ترکیبات عطر

محصولات آرایشی و بهداشتی در بازارهای مختلف تحت مقررات ایمنی قرار دارند و برخی مواد نگران‌کننده محدود یا ممنوع شده‌اند. با این حال، یکی از مشکلات، نحوه درج ترکیبات رایحه روی برچسب است. در بسیاری از محصولات، ترکیب عطری به‌صورت کلی با واژه‌هایی مانند «fragrance» یا «parfum» درج می‌شود و مصرف‌کننده نام تک‌تک مواد را نمی‌بیند. همین مسئله باعث شده پژوهشگران خواستار شفافیت بیشتر شوند.

جمع‌بندی: آیا باید نگران باشیم؟

بر اساس شواهد موجود، استفاده معمول از عطر روی گردن به‌طور قطعی باعث سرطان یا ناباروری نمی‌شود. نگرانی‌های اصلی بیشتر درباره مواجهه تجمعی و طولانی‌مدت با ترکیبات شیمیایی است، اما برای نتیجه‌گیری قطعی به تحقیقات بیشتری نیاز است. در عمل، مهم‌ترین خطر عطر زدن روی گردن، حساسیت پوستی و آلرژی است. اگر پوست حساسی دارید یا نگران ترکیبات عطر هستید، می‌توانید عطر را روی لباس اسپری کنید یا از محصولات با ترکیبات شفاف‌تر استفاده کنید.

پرسش‌های پرتکرار

آیا عطر زدن روی گردن واقعاً باعث سرطان می‌شود؟

بر اساس شواهد علمی فعلی، هیچ مطالعه قطعی‌ای نشان نداده که استفاده معمول از عطر روی گردن باعث سرطان شود. برخی ترکیبات عطر در آزمایشگاه با خطر سرطان مرتبط بوده‌اند، اما غلظت‌های آزمایشگاهی بسیار بالاتر از مواجهه روزمره است.

آیا عطر می‌تواند باعث ناباروری شود؟

برخی فتالات‌ها که در عطرها استفاده می‌شوند، در مطالعات حیوانی با مشکلات تولیدمثلی مرتبط بوده‌اند، اما اثبات نشده که استفاده عادی از عطر روی گردن در انسان باعث ناباروری شود. تحقیقات بیشتری لازم است.

چه کسانی باید از زدن عطر روی گردن خودداری کنند؟

افرادی که پوست حساس دارند، به رایحه‌ها حساسیت دارند یا مبتلا به اگزما هستند، بهتر است عطر را روی لباس اسپری کنند. همچنین افرادی که نگران ترکیبات شیمیایی هستند می‌توانند از عطرهای با ترکیبات طبیعی یا شفاف‌تر استفاده کنند.

آیا عطر زدن روی گردن به تیروئید آسیب می‌زند؟

هیچ شواهد علمی معتبری وجود ندارد که نشان دهد اسپری عطر روی گردن به غده تیروئید آسیب می‌زند. مواد جذب‌شده از پوست وارد جریان خون می‌شوند و نزدیکی پوست به تیروئید به معنای آسیب مستقیم نیست.

چگونه ترکیبات عطر را بشناسیم؟

بسیاری از تولیدکنندگان ترکیبات رایحه را به‌صورت کلی با واژه «fragrance» درج می‌کنند. برای اطلاع دقیق، می‌توانید از برندهایی خرید کنید که شفافیت بیشتری در اعلام مواد دارند یا به دنبال محصولات با برچسب «بدون فتالات» باشید.