یکم شهریور؛ روز پزشک و بزرگداشت حکیم ابوعلی سینا، امیر پزشکان

به گزارش مجله فرتاک؛ هر سال، با فرا رسیدن یکم شهریور، ایران زمین یاد و نام کسی را زنده می‌کند که قرن‌ها پیش، با قلم و دانش خود، مسیر پزشکی جهان را برای همیشه تغییر داد. روزی که در تقویم رسمی کشور، به پاس سالروز تولد شیخ‌الرئیس ابوعلی سینا، به نام «روز پزشک» نامگذاری شده است. فرصتی برای قدردانی از تلاش‌های بی‌وقفه پزشکان و یادآوری جایگاه رفیع این حرفه در فرهنگ و تاریخ این سرزمین.

ابوعلی سینا که بود و چه کرد؟

ابوعلی سینا، حکیم، فیلسوف، طبیب و دانشمند بزرگ ایرانی، در جهان غرب به نام Avicenna و با لقب «امیر پزشکان» شناخته می‌شود. او در سال ۳۷۰ هجری قمری (مصادف با یکم شهریور ۳۵۹ هجری شمسی) در شهر بخارا به دنیا آمد. ابن‌سینا نه‌تنها یکی از بزرگ‌ترین فیلسوفان جهان، بلکه یکی از برجسته‌ترین چهره‌های تاریخ پزشکی در تمام دوران‌هاست.

نبوغ او در جوانی شکوفا شد. او در سن ۱۸ سالگی تمام علوم رایج زمان خود را فراگرفته بود و در ۲۱ سالگی، نخستین کتاب خود را در فلسفه به رشته تحریر درآورد. اما مهم‌ترین و ماندگارترین اثر او در عرصه پزشکی، کتاب ارزشمند «قانون» (القانون فی الطب) است که آن را پیش از ۴۰۶ هجری قمری، یعنی در حدود ۳۵ سالگی، تألیف کرده است.

«قانون»؛ کتابی که قرن‌ها بر تخت پزشکی جهان نشست

کتاب قانون ابن‌سینا، یک دایرةالمعارف کامل پزشکی است که طی چندین سده، چه در سرزمین‌های اسلامی و چه در اروپای قرون وسطی، همه کتاب‌های دیگر را در سایه خود نهاد. این کتاب تا قرن ۱۷ میلادی در دانشگاه‌های اروپا به عنوان متن اصلی پزشکی تدریس می‌شد و تأثیری شگرف بر پیشرفت طب در جهان گذاشت.

اعتبار و شهرت کتاب قانون در محافل پزشکی جهان اسلام تا بدان جا رسیده بود که نظامی عروضی درباره آن چنین می‌گوید: «اگر بقراط و جالینوس زنده شوند، روا بُوَد که پیش این کتاب سجده کنند».

ابوعلی سینا به جز قانون، کتاب‌های دیگری نیز در علم پزشکی نوشته است؛ از جمله «الارجوزه فی الطب» که در قالب شعر سروده شده و خلاصه‌ای از مطالب کتاب قانون است.

چرا یکم شهریور، روز پزشک شد؟

در ایران، اول شهریور ماه، همزمان با زادروز بوعلی سینا، به پاس تألیفات و خدمات ارزشمند او به علوم پزشکی و تجلیل از مقام شامخ پزشکان، به عنوان «روز پزشک» نام‌گذاری شده است.

در کشورهای دیگر نیز روزهای متفاوتی با توجه به رویدادهای محلی برای این مناسبت در نظر گرفته شده است. اما در ایران، پیوند این روز با نام ابن‌سینا، نشان از جایگاه رفیع این حکیم در فرهنگ و تاریخ این سرزمین دارد.

پزشک در فرهنگ ایرانی؛ فراتر از یک شغل

در فرهنگ اسلامی و ایرانی، ارزش دانش پزشکی و فعالیت حرفه‌ای طبیب تا بدان اندازه والاست که طبیب مظهر اسم شریف «مُحْیی» (زنده‌کننده) معرفی شده است.

در متن فرهنگ و حیات اجتماعی مردم این مرز و بوم، طبیب و طبابت از جایگاه ویژه و اهمیت والایی برخوردار بوده است. بیماران و دردمندان نه تنها برای جستجوی تسکین و درمان دردهای جسمانی خود، بلکه در مقام مشاوره و هدایت‌جویی در همه ابعاد زندگی فردی و اجتماعی خود به حکیم و طبیب متوسل می‌گردیده‌اند.

حکیم و طبیب در افق نگاه و قضاوت مردم، شخصیتی برجسته و برخوردار از دانش فقهی و پزشکی و آراسته به فضایل والای اخلاقی بوده است. نماد برجسته و الگوی بارز چنین اندیشوران دلسوز و عالمان فرزانه در تاریخ پر فروغ این سرزمین، همانا شیخ‌الرئیس ابوعلی سینا است.

پزشکان امروز، وارثان راه ابن‌سینا

روز پزشک، تنها بهانه‌ای برای بزرگداشت یک شخصیت تاریخی نیست؛ این روز، فرصتی است تا از زحمات و جان‌فشانی‌های پزشکان امروز که در خط مقدم سلامت و درمان، شبانه‌روز در تلاش هستند، قدردانی کنیم.

پزشکان امروز ایران، با وجود همه مشکلات و محدودیت‌ها، همچنان وارثان راه ابوعلی سینا هستند و با تکیه بر دانش، تعهد و انسانیت، به سوگندنامه پزشکی خود وفادار مانده‌اند. آنها نه تنها درمانگر بیماری‌های جسمانی، بلکه مایه امید و آرامش خاطر بیماران و خانواده‌هایشان هستند.

جمع‌بندی

یکم شهریور، روز پزشک، یادآور شکوه دانش و تمدن ایرانی و بزرگداشت مقام والای طبیبان است. روزی که نام ابوعلی سینا، این حکیم فرزانه و امیر پزشکان، بر تارک تقویم ایران می‌درخشد و فرصتی است برای قدردانی از همه کسانی که در راه سلامتی و بهبودی همنوعان خود گام برمی‌دارند.

FAQ

۱. روز پزشک در ایران چه روزی است؟

روز پزشک در ایران، یکم شهریور ماه هر سال است که همزمان با سالروز تولد ابوعلی سینا، دانشمند و طبیب بزرگ ایرانی، نامگذاری شده است.

۲. ابوعلی سینا که بود و چه لقبی دارد؟

ابوعلی سینا، حکیم، فیلسوف، طبیب و دانشمند بزرگ ایرانی است که در جهان غرب به نام Avicenna و با لقب «امیر پزشکان» شناخته می‌شود.

۳. مهم‌ترین اثر پزشکی ابن‌سینا چیست و چه ویژگی‌هایی دارد؟

مهم‌ترین اثر او در پزشکی، کتاب «قانون» (القانون فی الطب) است که طی چندین سده در سرزمین‌های اسلامی و اروپا، مرجع اصلی پزشکی بود و تأثیری شگرف بر پیشرفت این علم داشت.

۴. چرا یکم شهریور روز پزشک نامگذاری شده است؟

به پاس تألیفات و خدمات ارزشمند ابوعلی سینا به علوم پزشکی و برای تجلیل از مقام شامخ پزشکان، یکم شهریور، سالروز تولد این حکیم بزرگ، به عنوان روز پزشک در ایران نامگذاری شده است.

۵. در کشورهای دیگر نیز روز پزشک وجود دارد؟

بله، در کشورهای دیگر نیز روزهای متفاوتی با توجه به رویدادهای محلی و شخصیت‌های علمی و پزشکی آن کشورها، برای این مناسبت در نظر گرفته شده است.