دکتر عبدالرحمن نجل رحیم؛ از رشت تا لندن، روایت زندگی عصبشناسی که هنر را با علم پیوند زد
دکتر عبدالرحمن نجل رحیم، متخصص مغز و اعصاب و از پیشگامان علوم اعصاب ایران، مسیر زندگیاش را از محلهای قدیمی در رشت آغاز کرد و تا لندن ادامه داد؛ او نهتنها به درمان بیماران پرداخت، بلکه با تالیف کتابهای تخصصی و پیوند علم و هنر، جایگاهی ماندگار در پزشکی ایران یافت.
به گزارش مجله فرتاک؛ دکتر عبدالرحمن نجل رحیم، متخصص مغز و اعصاب و از پیشگامان علوم اعصاب ایران، مسیر زندگیاش را از محلهای قدیمی در رشت آغاز کرد و تا لندن ادامه داد؛ او نهتنها به درمان بیماران پرداخت، بلکه با تالیف کتابهای تخصصی و پیوند علم و هنر، جایگاهی ماندگار در پزشکی ایران یافت.
دکتر عبدالرحمن نجل رحیم، متخصص مغز و اعصاب و عصبپژوه ایرانی، یکی از چهرههای شاخصی است که توانست علوم اعصاب را با نگاهی میانرشتهای به هنر و فرهنگ پیوند بزند. او که متولد رشت است، سالها در ایران و انگلستان به تحقیق و تدریس پرداخت و آثار ارزشمندی در حوزه پزشکی به زبان فارسی تألیف و ترجمه کرد. در این مقاله، نگاهی جامع به زندگی، تحصیلات، فعالیتهای علمی و آثار این پزشک برجسته خواهیم داشت.
آغاز راه؛ از محله سید ابوالقاسم رشت تا دانشگاه شهید بهشتی
دکتر عبدالرحمن نجل رحیم در ششم بهمن ۱۳۲۵ در محله سید ابوالقاسم رشت به دنیا آمد. دوران مدرسه را در زادگاهش گذراند و در سال ۱۳۴۴ دیپلم تجربی گرفت. اما انتخاب رشته پزشکی برای او تنها یک تصمیم شغلی نبود؛ انگیزهای عمیقتر داشت. خواهرش از مشکلات جدی رشدی رنج میبرد و همین موضوع تأثیر عمیقی بر ذهن او گذاشت و مسیر زندگیاش را به سمت شناخت مغز و سیستم عصبی سوق داد.
او در همان سال وارد دانشگاه شهید بهشتی (دانشگاه ملی سابق) شد و در دوران تحصیل، علاوه بر دروس پزشکی، به روانشناسی و عملکرد مغز علاقهمند شد. در کنار درس، به ادبیات، سینما و هنرهای تجسمی نیز دلبسته بود؛ مینوشت، عکاسی میکرد و با دوربین ۸ میلیمتری فیلم میساخت. این علاقه دوسویه به علم و هنر، بعدها به ویژگی بارز زندگی حرفهای او تبدیل شد.
او در سال ۱۳۵۲ فارغالتحصیل شد و پایاننامهاش را درباره «فیزیولوژی خواب» نوشت؛ موضوعی که نشاندهنده نگاه عمیق او به کارکرد مغز بود.
تخصص مغز و اعصاب و نخستین تجربههای بینالمللی
پس از خدمت سربازی، در سال ۱۳۵۴ دوره تخصصی مغز و اعصاب را در بیمارستان شهدا آغاز کرد. در همین دوران، همکاری علمیاش با دانشگاه جانز هاپکینز شروع شد و آشنایی با پروفسور «اسکار مارین» زمینهساز سفر ششماههای به آمریکا شد تا تکنیکهای تصویربرداری سیتیاسکن و آسیبشناسی مغز را بیاموزد. این تجربه، او را به یکی از نخستین پزشکان ایرانی تبدیل کرد که دانش پیشرفته تصویربرداری مغزی را به ایران آورد.
پس از بازگشت، پایاننامه تخصصی خود را درباره توموگرافی کامپیوتری مغز تکمیل کرد و بهعنوان عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی، مسئول بخش سیتیاسکن بیمارستان شهدا شد. همزمان مطب خصوصی خود را نیز راهاندازی کرد. با این حال، دغدغههای فکری او به درمان محدود نبود؛ او به دنبال درک عمیقتر رابطه مغز و رفتار بود.
سفر به انگلستان؛ از انستیتوی روانپزشکی لندن تا دانشگاه شفیلد
در سال ۱۳۶۲، دکتر نجل رحیم برای ادامه تحقیقات به انگلستان رفت. او در انستیتوی روانپزشکی لندن دورهای یکساله گذراند و روشهای نوین مطالعه پیامرسانهای شیمیایی میان نورونها را فرا گرفت؛ روشهایی که امکان شناسایی تغییرات مغز را پیش از بروز علائم بالینی فراهم میکردند.
تحقیقات او در آزمایشگاههای مختلف، از جمله آزمایشگاه «دیوید بوون»، بر تغییرات بیوشیمیایی مغز در بیماریهای آلزایمر، پارکینسون و افسردگی متمرکز بود. این پژوهشها منجر به انتشار مقالات علمی متعددی در مجلات معتبر شد.
بین سالهای ۱۳۶۷ تا ۱۳۷۱، با ظهور روشهای تازه برای اندازهگیری فعالیت ژنها در مغز، او در لندن و شفیلد روی فعالشدن ژنهای نورونی در شرایط سالم و بیمار تحقیق کرد. این تلاشها در نهایت به دریافت دکتری علوم اعصاب از دانشگاه شفیلد در سال ۱۳۷۱ منجر شد.
پس از آن، در کالج کینگز لندن به تدریس و پژوهش درباره تغییرات مغز در بیماریهای وابسته به سن مانند آلزایمر پرداخت. در این دوران، همکاریاش با مطبوعات فارسیزبان نیز ادامه داشت و مقالاتی درباره پیوند علم مغز با هنر و فرهنگ مینوشت.
بازگشت به ایران؛ تاسیس سمینارهای علوم اعصاب و تداوم فعالیتها
دکتر نجل رحیم در سال ۱۳۷۴ به ایران بازگشت و فصل تازهای از فعالیتهایش آغاز شد. او با همکاری جمعی از همکاران، «سمینارهای ادواری علوم اعصاب» را راهاندازی کرد. نخستین نشست در مهر همان سال در بیمارستان شهدا برگزار شد و با استقبال خوبی مواجه شد. این سمینارها ابتدا هر دو هفته یکبار و بعداً بهصورت ماهانه برگزار شدند و تا امروز نیز ادامه دارند.
در این دوره، او علاوه بر درمان بیماران، به تدریس، پژوهش و حضور در کنفرانسهای علمی داخلی و بینالمللی پرداخت. یکی از دغدغههای اصلی او، ایجاد پلی میان علوم اعصاب و حوزههای فرهنگ، هنر و ادبیات بود. این رویکرد میانرشتهای در نوشتهها و فیلمهای مستندی که درباره بیماران نورولوژیک ساخت، بهوضوح دیده میشود.
آثار و نوشتههای دکتر نجل رحیم؛ پیشگام در ترجمه و تالیف منابع علوم اعصاب
دکتر عبدالرحمن نجل رحیم از نخستین افرادی بود که منابع تخصصی علوم اعصاب را به زبان فارسی در اختیار دانشجویان و پزشکان قرار داد. او در سال ۱۳۶۱ کتاب «برشنگاری مغز؛ انقلابی در پرتونگاری» و یک سال بعد کتاب «نکات اساسی در الکتروانسفالوگرافی» را منتشر کرد. این دو اثر برای نخستینبار مفاهیم تصویربرداری مغزی و ثبت فعالیت الکتریکی مغز را به زبان ساده و علمی به جامعه پزشکی ایران معرفی کردند و مورد استقبال گسترده قرار گرفتند.
از دیگر آثار او میتوان به کتاب «مغز موسیقی در خدمت بدن اجتماعی» اشاره کرد. این کتاب نشان میدهد که چگونه فعالیتهای مغزی مرتبط با موسیقی میتوانند در درک رفتار جمعی و ساختارهای اجتماعی مؤثر باشند. این اثر نمونهای از نگاه میانرشتهای اوست که علم مغز را با علوم اجتماعی و هنر پیوند میزند.
علاوه بر این، او مقالات متعددی در مجلات علمی داخلی و بینالمللی منتشر کرده است و در زمینه آموزش پزشکی نیز نقش فعالی داشته است.
جمعبندی
دکتر عبدالرحمن نجل رحیم نهتنها بهعنوان یک متخصص مغز و اعصاب برجسته، بلکه بهعنوان پژوهشگری که مرزهای علم و هنر را درنوردیده است، شناخته میشود. او با تالیف کتابهای تخصصی، تاسیس سمینارهای علوم اعصاب و تلاش برای ترویج دانش روز دنیا، نقش مهمی در پیشبرد علوم اعصاب در ایران ایفا کرده است. زندگی او الگویی برای جوانانی است که میخواهند علم را با علاقههای شخصی و فرهنگی خود تلفیق کنند.
پرسشهای پرتکرار
دکتر عبدالرحمن نجل رحیم کیست؟
دکتر عبدالرحمن نجل رحیم متخصص مغز و اعصاب و عصبپژوه ایرانی است که در سال ۱۳۲۵ در رشت متولد شد. او از پیشگامان علوم اعصاب در ایران است و کتابهای متعددی در این زمینه تالیف کرده است.
دکتر نجل رحیم کجا تحصیل کرده است؟
او پزشکی را از دانشگاه شهید بهشتی تهران گرفت و سپس دوره تخصصی مغز و اعصاب را در بیمارستان شهدا گذراند. بعدها دکتری علوم اعصاب را از دانشگاه شفیلد انگلستان دریافت کرد.
مهمترین کتابهای دکتر نجل رحیم کدامند؟
از مهمترین آثار او میتوان به «برشنگاری مغز؛ انقلابی در پرتونگاری»، «نکات اساسی در الکتروانسفالوگرافی» و «مغز موسیقی در خدمت بدن اجتماعی» اشاره کرد.
دکتر نجل رحیم چه نقشی در علوم اعصاب ایران داشته است؟
او از نخستین افرادی بود که منابع تخصصی علوم اعصاب را به فارسی ترجمه و تالیف کرد. همچنین با راهاندازی سمینارهای ادواری علوم اعصاب، نقش مهمی در آموزش و بهروزرسانی دانش پزشکان ایرانی داشته است.
بعد از این مطلب بخوانید
علمی
مریم عظیمی هاشمی؛ مهندس ایرانی اپل که دوربین آیفون ۱۸ پرو را معرفی کرد
حضور یک مهندس ایرانی روی صحنه معرفی آیفون ۱۸ پرو، نام مریم عظیمی هاشمی را بر سر زبانها انداخت؛ متخصص تصویربرداری که مسیر علمیاش از مشهد تا…
ادامه مطلب
لینک کپی شد.
دیدگاهها (۰)