بنزای؛ مخدری که در آشپزخانه ساخته می‌شود و مغز را نابود می‌کند

به گزارش مجله فرتاک؛ بنزای یک ماده محرک خطرناک است که به‌راحتی در خانه تولید می‌شود و به‌دلیل ظاهر قرص‌مانند و نام‌های فریبنده‌ای مثل «سوئیت» و «بیگ بنگ»، جوانان و نوجوانان را به دام می‌اندازد. در این مقاله به بررسی ترکیبات، علائم مصرف، عوارض و راه‌های ترک این مخدر می‌پردازیم.

بنزای چیست و چرا نوجوانان را هدف می‌گیرد؟

بنزای یک ماده مخدر محرک است که در سال‌های اخیر به‌سرعت در میان جوانان و نوجوانان رواج پیدا کرده است. این ماده که با نام‌های مستعار «سوئیت»، «مگاسوئیت» و «بیگ بنگ» نیز شناخته می‌شود، به شکل قرص و کپسول عرضه می‌شود و ادعای بی‌خطر بودن آن کاملاً نادرست است.

برخلاف بسیاری از مواد مخدر سنتی، بنزای یک ترکیب شیمیایی پیچیده است که از مواد مختلف با نسبت‌های متفاوت ساخته می‌شود. همین تنوع ترکیبات باعث می‌شود که اثرات آن غیرقابل پیش‌بینی و بسیار خطرناک باشد. متأسفانه بسیاری از مصرف‌کنندگان، به‌ویژه دانش‌آموزان، تصور می‌کنند این ماده اعتیادآور نیست و می‌توانند آن را کنترل کنند.

ترکیبات بنزای؛ از مواد آزمایشگاهی تا آشپزخانه‌های خانگی

برای تولید بنزای از مواد اولیه‌ای مانند MA و MD استفاده می‌شود. MA ماده‌ای است که به‌صورت مایع یا پودر در دسترس قرار دارد و ماده اصلی تشکیل‌دهنده بنزای محسوب می‌شود. MD نیز ترکیبی شیمیایی است که عملکردی مشابه آمفتامین‌ها دارد؛ همان موادی که در تولید شیشه به کار می‌روند.

نسبت‌های مختلف ترکیب این مواد، اثرات متفاوتی ایجاد می‌کند. تقریباً تمام مواد دست‌سازی که در ایران تهیه می‌شوند، چنین خصوصیاتی دارند. گاهی این مواد به‌صورت برگ‌های خشک آغشته به ترکیبات شیمیایی عرضه می‌شوند تا مصرف‌کنندگان فکر کنند ماده‌ای گیاهی و بی‌خطر مصرف می‌کنند.

ورود بنزای به ایران و چرایی محبوبیت آن

بنزای در ابتدا به‌صورت کانابینوئیدهای ماری‌جوانا وارد بازار ایران شد. سپس افراد سودجو با افزودن موادی به آن، ترکیبی جدید و ارزان‌تر ساختند که به‌سرعت در میان مصرف‌کنندگان رواج یافت. کانابینوئیدهای ماری‌جوانا گران بودند و همین مسئله باعث شد بنزای به‌عنوان جایگزینی ارزان و در دسترس مطرح شود.

این ماده نخست در ترکیه توسط جوانان مصرف شد و به‌دلیل قیمت پایین و دسترسی آسان، آمار مصرف آن به‌سرعت بالا رفت. دستور ساخت آن نیز به ایران رسید و در مدت کوتاهی در میان جوانان ایرانی گسترش پیدا کرد. مواد اولیه تولید بنزای کاربرد پزشکی دارند و در بیمارستان‌ها استفاده می‌شوند، به همین دلیل تهیه آن‌ها آسان است؛ اما ترکیب نهایی که در خیابان‌ها عرضه می‌شود، بسیار خطرناک و غیرقابل پیش‌بینی است.

روش مصرف بنزای؛ تدخینی و پنهان‌کارانه

بنزای مانند بسیاری از مواد مخدر دیگر به‌صورت تدخینی مصرف می‌شود. این ماده به شکل بخور یا پودرهای گیاهی وارد بازار می‌شود و مصرف‌کنندگان آن را با سیگار یا علف مخلوط کرده و دود می‌کنند. مصرف این ماده در کشورهایی مانند آلمان، فرانسه، انگلستان، لهستان، روسیه و آمریکا ممنوع شده است، اما همچنان به‌صورت غیرقانونی تولید و توزیع می‌شود.

بنزای یک ماده مخدر ساده نیست، بلکه ترکیبی از چند ماده شیمیایی است که با نسبت‌های مختلف ساخته می‌شود. همین ویژگی باعث شده که تولید آن حتی به آزمایشگاه هم نیاز نداشته باشد و در هر شرایطی قابل ساخت باشد. مصرف‌کنندگان معمولاً مقادیر کم این ماده را تهیه کرده و با سیگار یا ماده دیگری ترکیب می‌کنند.

علائم مصرف بنزای؛ از چشم‌های قرمز تا رفتارهای پرخطر

تشخیص مصرف بنزای کار ساده‌ای نیست، زیرا بیشتر مصرف‌کنندگان آن نوجوانان هستند و ممکن است علائم را پنهان کنند. با این حال، نشانه‌هایی وجود دارد که والدین باید به آن‌ها توجه کنند: چشم‌های قرمز، صورت برافروخته و پرحرارت، بروز رفتارهای شجاعانه ناگهانی و رفتارهای عجیب و غیرقابل کنترل از جمله این علائم هستند.

این علائم می‌توانند نشانه مصرف مواد دیگر نیز باشند، اما در صورت مشاهده چند مورد به‌طور همزمان، احتمال مصرف بنزای یا سایر کانابینوئیدهای مصنوعی وجود دارد. نظارت بر رفتار نوجوانان و گفت‌وگوی صمیمانه با آن‌ها می‌تواند در پیشگیری از مصرف این ماده مؤثر باشد.

عوارض مصرف بنزای؛ از حملات پانیک تا سکته قلبی

مصرف مداوم بنزای عوارض شدیدی به همراه دارد که می‌تواند فرد را به بیمارستان بکشاند. از آنجایی که در تولید این ماده از نسبت‌های مختلف مواد شیمیایی استفاده می‌شود، نمی‌توان اثرات آن را به‌طور دقیق پیش‌بینی کرد. با این حال، گزارش‌های مصرف‌کنندگان نشان می‌دهد که بنزای در مقایسه با کانابیس عوارض بسیار شدیدتری دارد.

افزایش فشار خون، افزایش ضربان قلب و حملات پانیک از جمله عوارض شایع مصرف بنزای هستند. مصرف‌کنندگانی که نیاز به درمان اورژانسی پیدا کرده‌اند، بیشتر دچار تهوع، تاری دید، تشنج، سایکوز، بی‌قراری و توهم شده‌اند. در برخی موارد نیز گزارش‌هایی از بروز دوره‌های سایکوز و حتی مرگ ناشی از depression سیستم اعصاب مرکزی و هیپوترمی منتشر شده است.

مصرف این ماده می‌تواند به سکته قلبی نیز منجر شود. ترکیبات ناشناخته و غیرقابل پیش‌بینی بنزای، قلب و مغز را تحت فشار شدید قرار می‌دهند و در صورت مصرف دوز بالا، خطر مرگ وجود دارد.

ترک بنزای؛ مسیری دشوار اما ممکن

ترک اعتیاد به بنزای فرآیندی طولانی و دشوار است. فرد معتاد ممکن است در طول دوره ترک دوباره تمایل شدید به مصرف پیدا کند و برای رسیدن به همان احساس اولیه، به دوزهای بالاتری نیاز داشته باشد. به همین دلیل، ترک این ماده بدون کمک متخصصان حوزه اعتیاد تقریباً غیرممکن است.

پس از قطع مصرف، فرد باید دوره خماری نسبتاً طولانی‌مدتی را پشت سر بگذارد که بین یک تا هشت هفته طول می‌کشد. این دوره شبیه به خماری شیشه است و با دردها و اختلالات جسمی و روحی همراه است. افسردگی پس از ترک یکی از شایع‌ترین عوارضی است که فرد را در معرض بازگشت به مصرف قرار می‌دهد.

برای ترک موفق، فرد باید از متخصصان ترک اعتیاد کمک بگیرد و در صورت بروز افسردگی، تحت درمان روان‌پزشکی قرار گیرد. اراده قوی و حمایت خانواده نیز نقش مهمی در عبور از این مسیر دشوار دارد.

پرسش‌های پرتکرار

بنزای چیست و چه تفاوتی با سایر مواد مخدر دارد؟

بنزای یک ماده محرک شیمیایی است که از ترکیب مواد مختلف ساخته می‌شود و برخلاف مواد مخدر سنتی، به‌راحتی در خانه یا آزمایشگاه‌های غیرمجاز تولید می‌شود. اثرات آن غیرقابل پیش‌بینی و بسیار خطرناک‌تر از موادی مانند ماری‌جوانا است.

علائم مصرف بنزای چیست؟

چشم‌های قرمز، صورت برافروخته، رفتارهای شجاعانه ناگهانی و رفتارهای عجیب و غیرقابل کنترل از جمله علائم مصرف بنزای هستند. در موارد شدیدتر، تشنج، توهم و سایکوز نیز دیده می‌شود.

عوارض مصرف بنزای چیست؟

افزایش فشار خون، افزایش ضربان قلب، حملات پانیک، تهوع، تاری دید، تشنج، سایکوز و در موارد شدید سکته قلبی و مرگ از عوارض مصرف بنزای است.

ترک بنزای چقدر طول می‌کشد؟

دوره خماری بنزای بین یک تا هشت هفته طول می‌کشد و به میزان و مدت زمان مصرف فرد بستگی دارد. ترک این ماده بدون کمک متخصصان ترک اعتیاد بسیار دشوار است.

آیا بنزای اعتیادآور است؟

بله، بنزای به‌شدت اعتیادآور است و مصرف‌کنندگان برای رسیدن به اثر اولیه، به دوزهای بالاتری نیاز پیدا می‌کنند. ترک آن با عوارض جسمی و روحی شدیدی همراه است.