خارش چشم در فصل حساسیت؛ از علت‌ها تا راه‌های واقعی درمان

به گزارش مجله فرتاک؛ اگر هر سال با شروع فصل گرده‌افشانی، چشمانتان می‌خارد، قرمز می‌شود و اشک می‌ریزد، احتمالاً با حساسیت فصلی چشم روبه‌رو هستید. در این مقاله علت‌ها و مؤثرترین روش‌های خانگی و دارویی برای کنترل این مشکل را بررسی می‌کنیم.

چرا چشم‌ها در فصل حساسیت می‌خارند؟

خارش چشم یکی از شایع‌ترین شکایت‌های فصل بهار و پاییز است. وقتی گرده گیاهان، علف‌ها یا درختان وارد هوا می‌شود، این ذرات ریز می‌توانند با سطح چشم تماس پیدا کنند. در افرادی که سیستم ایمنی‌شان به این مواد حساس است، واکنش آلرژیک باعث آزاد شدن هیستامین و در نتیجه خارش، قرمزی و اشک‌ریزش می‌شود.

البته هر خارش چشمی به معنی آلرژی نیست. خشکی چشم، عفونت‌های ویروسی یا باکتریایی و حتی خستگی ناشی از صفحه نمایش هم می‌توانند علائم مشابهی ایجاد کنند. نکته کلیدی این است که حساسیت فصلی معمولاً هر دو چشم را همزمان درگیر می‌کند و با علائم بینی مثل عطسه و آبریزش همراه است.

عوامل تشدیدکننده حساسیت چشمی

گرده درختان و علف‌های هرز مهم‌ترین محرک‌های حساسیت فصلی هستند. در بهار گرده درختان و در تابستان و اوایل پاییز گرده علف‌های هرز و هاگ قارچ‌ها در هوا پخش می‌شوند. حتی پس از پایان فصل گرده‌افشانی، ذرات باقی‌مانده در محیط می‌توانند علائم را ادامه دهند.

عوامل داخل خانه هم نقش مهمی دارند. گردوغبار، مایت‌های ریز موجود در فرش و تشک و بالش، و هوای خشک ناشی از وسایل گرمایشی می‌توانند چشم را تحریک کنند. مالیدن چشم با دست‌های آلوده نیز وضعیت را بدتر می‌کند و ممکن است باعث خراش قرنیه یا عفونت شود.

علائم همراه خارش چشم آلرژیک

خارش چشم ناشی از حساسیت معمولاً شدید و آزاردهنده است و با قرمزی و پرخونی ملتحمه همراه می‌شود. بسیاری از افراد احساس می‌کنند جسم خارجی در چشمشان وجود دارد یا به نور حساس‌تر شده‌اند. ترشحات آبکی و شفاف نیز از نشانه‌های رایج است.

در حساسیت فصلی، علائم چشمی اغلب همزمان با علائم بینی ظاهر می‌شوند. عطسه‌های پشت‌سرهم، آبریزش بینی و گرفتگی بینی می‌توانند همراه با خارش چشم دیده شوند. شدت این علائم از فردی به فرد دیگر متفاوت است و به میزان مواجهه با آلرژن بستگی دارد.

راهکارهای خانگی برای کاهش خارش

تمیز نگه داشتن محیط زندگی اولین قدم است. شستن مرتب ملحفه و روبالشی با آب گرم، جاروبرقی کشیدن منظم و استفاده از تصفیه هوا می‌تواند بار آلرژن‌ها را کم کند. اگر حیوان خانگی دارید و به پشم یا پر آن حساس هستید، محدود کردن تماس با حیوان کمک‌کننده است.

کمپرس سرد یکی از ساده‌ترین و مؤثرترین روش‌هاست. یک دستمال تمیز را با آب سرد خیس کنید و چند دقیقه روی چشم‌های بسته بگذارید. این کار خارش، قرمزی و تورم را کاهش می‌دهد. اگر از یخ استفاده می‌کنید، آن را داخل پارچه بپیچید و مستقیم روی پوست نگذارید.

شستن صورت و دوش گرفتن بعد از بازگشت به خانه، گرده‌های چسبیده به پوست و مو را پاک می‌کند. بستن پنجره‌ها در روزهای اوج گرده‌افشانی و استفاده از کولر یا تهویه مناسب نیز ورود ذرات به خانه را کم می‌کند.

نقش تغذیه و رطوبت در کنترل علائم

ویتامین C به عنوان آنتی‌اکسیدان برای سلامت عمومی بدن مفید است، اما درمان اصلی حساسیت چشم نیست. مصرف خوراکی آن بی‌ضرر است، ولی هیچ‌گاه نباید مواد خوراکی یا محصولات غیرچشمی را داخل چشم بریزید. امگا ۳ موجود در ماهی‌های چرب مثل سالمون و ساردین هم برای سلامت چشم مفید است، اما مکمل آن باید با نظر پزشک مصرف شود.

کم‌آبی بدن می‌تواند خشکی چشم را تشدید کند. نوشیدن آب کافی در طول روز به حفظ رطوبت طبیعی بدن کمک می‌کند. اگر هوای خانه خشک است، استفاده از دستگاه بخور با رطوبت متعادل می‌تواند مفید باشد، به شرطی که دستگاه مرتب تمیز شود تا محلی برای رشد قارچ و باکتری نشود.

مرطوب‌کننده‌های ساده و مخصوص پوست حساس می‌توانند خشکی پوست اطراف چشم را بهبود دهند، اما نباید داخل چشم یا روی لبه پلک مالیده شوند.

درمان دارویی؛ از قطره‌های ضدحساسیت تا کورتون

برای کنترل خارش و قرمزی چشم آلرژیک، پزشک ممکن است قطره‌های ضدحساسیت مثل اولوپاتادین (پاتانول) یا کتوتیفن تجویز کند. این قطره‌ها خارش، قرمزی و اشک‌ریزش را کم می‌کنند و برای استفاده طولانی‌مدت مناسب‌تر هستند.

قطره‌های ضداحتقان مانند نفازولین فقط قرمزی را به طور موقت کم می‌کنند و مصرف طولانی‌مدت آن‌ها می‌تواند باعث برگشت یا تشدید قرمزی شود. در موارد شدیدتر، پزشک ممکن است قطره‌های کورتونی مثل لوتپردنول یا فلورومتولون را برای مدت کوتاه تجویز کند. این قطره‌ها هرگز نباید خودسرانه مصرف شوند، زیرا استفاده نادرست می‌تواند فشار چشم را بالا ببرد و عوارض جدی ایجاد کند.

اگر علائم شما بیش از چند روز ادامه دارد یا با درد، ترشح غلیظ یا کاهش بینایی همراه است، حتماً به چشم‌پزشک مراجعه کنید تا علت دقیق مشخص و درمان مناسب شروع شود.

پرسش‌های پرتکرار

آیا خارش چشم فصلی مسری است؟

نه، حساسیت فصلی چشم مسری نیست. این یک واکنش سیستم ایمنی به آلرژن‌های محیطی مثل گرده گیاهان است و از فردی به فرد دیگر منتقل نمی‌شود.

چه زمانی باید برای خارش چشم به پزشک مراجعه کرد؟

اگر خارش چشم بیش از چند روز طول بکشد، با درد شدید، ترشح غلیظ زرد یا سبز، تاری دید یا حساسیت شدید به نور همراه باشد، باید فوراً به چشم‌پزشک مراجعه کنید.

آیا مالیدن چشم در حساسیت فصلی مضر است؟

بله، مالیدن چشم اگرچه برای لحظه‌ای تسکین می‌دهد، اما باعث آزاد شدن بیشتر هیستامین و تشدید خارش و قرمزی می‌شود. همچنین ممکن است قرنیه را خراشیده یا عفونت ایجاد کند.

بهترین قطره برای خارش چشم آلرژیک چیست؟

قطره‌های ضدحساسیت مثل اولوپاتادین و کتوتیفن معمولاً خط اول درمان هستند. اما انتخاب قطره مناسب باید توسط پزشک و بر اساس شدت علائم و شرایط شما انجام شود.