قلعه یزدگرد کرمانشاه؛ دژی باستانی در دل دالاهو

به گزارش مجله فرتاک؛ قلعه یزدگرد کرمانشاه یکی از شگفت‌انگیزترین یادگارهای ایران باستان است که در شهرستان دالاهو واقع شده و به عنوان پناهگاه آخرین پادشاه ساسانی شناخته می‌شود.

قلعه یزدگرد کرمانشاه کجاست؟

قلعه یزدگرد یا زندان قلعه یزدگرد، اثری باستانی از دوره اشکانیان است که در شهرستان دالاهو، بخش مرکزی، دهستان بان زرده و در فاصله ۷۰۰ متری جنوب روستای زرده قرار دارد. این بنا در تاریخ ۲۷ اسفند ۱۳۸۶ به عنوان یکی از آثار ملی ایران ثبت شده است.

برای رسیدن به این قلعه، باید جاده کرمانشاه به سرپل ذهاب را طی کنید و در ۱۸ کیلومتری سه‌راهی ریجاب به سمت سرپل ذهاب وارد مسیر قلعه شوید. محدوده قلعه یزدگرد بخش وسیعی از منطقه دالاهو را تا حدود ۴۰ کیلومتر در بر می‌گیرد.

فاصله روستای زرده تا شهر ریجاب حدود ۲۰ دقیقه است. مسیر دسترسی به قلعه صعب‌العبور است، اما طبیعت سبز و چشم‌اندازهای اطراف، سختی راه را برای گردشگران لذت‌بخش می‌کند.

تاریخچه و اهمیت قلعه یزدگرد

قلعه باستانی یزدگرد، پناهگاه آخرین پادشاه سلسله ساسانی، یزدگرد سوم و دخترش شهربانو، پس از شکست لشکر ساسانی در حمله اعراب بوده است. موقعیت دفاعی استراتژیک این قلعه آن را به یکی از مستحکم‌ترین دژهای دوران ایران باستان تبدیل کرده بود.

استحکامات قلعه تا حد زیادی به صخره‌های اطراف، موانع طبیعی و پرتگاه‌های مجاور وابسته است. این قلعه از سه سمت به ارتفاعات و موانع طبیعی محدود شده و کاوش‌ها نشان داده که شهری بزرگ با جمعیتی قابل توجه در آن وجود داشته است.

بر اساس نخستین پژوهش‌ها که پیش از سال ۱۳۵۷ توسط هیئت باستان‌شناس کانادایی انجام شد، گچ‌بری‌های کشف‌شده از بنای معروف گچ گنبد به دوره ساسانیان تعلق دارد. در کاوش‌های بعدی مشخص شد بسیاری از بناهای این محوطه به اواخر دوره اشکانیان مربوط می‌شود.

بخش‌های مختلف قلعه یزدگرد

مجموعه قلعه یزدگرد شامل چند محوطه مجزاست. دیوار گچ با طول ۲.۵ کیلومتر و عرض ۲ تا ۴ متر، از قلوه‌سنگ و لاشه‌سنگ با ملاط گچ ساخته شده و در فواصل منظم برج‌های نیم‌دایره برای نگهبانی و پشت‌بند دارد.

آشپزخانه در انتهای پایین دیوار مجموعه قرار دارد و به احتمال زیاد محل استقرار سربازان بوده است. دروازه در ابتدای دیوار دفاعی با دو برج منفرد شناخته می‌شود. جای دار در بین باغ‌های روستای زرده واقع شده و نشان‌دهنده استحکامات دفاعی با دیوارها و برج‌های تعبیه‌شده است.

تپه رش نیز محوطه‌ای است که مقدار زیادی سفال متعلق به دوره‌های مختلف در آن کشف شده است.

قلعه یزدگرد و بناهای اطراف

قلعه یزدگرد در بلندترین ارتفاع منطقه ساخته شده و اطراف آن با حصاری از برج‌های نیم‌دایره احاطه شده است. قطر این برج‌ها بین ۲ تا ۶ متر و فاصله آن‌ها از یکدیگر ۶ تا ۱۶ متر است.

گچ گنبد محوطه‌ای به ابعاد ۴۰۰ در ۸۰۰ متر است که به میدان نیز شناخته می‌شود. در بخش جنوبی آن پردیس و در قسمت شمالی کاخی وجود داشته که تزئینات گچی زیادی از آن به دست آمده است.

قلعه بهینا در روستای بان گنبد قرار دارد و آتشکده‌ای متعلق به دوره ساسانی و اوایل اسلام بوده است. نقاره‌خانه در شمال شرقی بنای قلعه یزدگرد و روی ارتفاعات، به عنوان برج دیده‌بانی استفاده می‌شده است. آشیه وا نیز در شمال غربی قلعه روی ارتفاعات قرار دارد و قبلاً برج دیدبانی بوده است.

چرا بازدید از قلعه یزدگرد ارزشمند است؟

قلعه یزدگرد نه تنها یک بنای تاریخی، بلکه بخشی از هویت ملی و یادآور دوران باشکوه ایران باستان است. این قلعه با معماری منحصربه‌فرد و موقعیت طبیعی ویژه، تجربه‌ای متفاوت از گردشگری تاریخی را برای بازدیدکنندگان فراهم می‌کند.

طبیعت سبز اطراف، چشم‌اندازهای کوهستانی و مسیرهای کوهپیمایی، این مکان را به مقصدی جذاب برای علاقه‌مندان به تاریخ و طبیعت‌گردی تبدیل کرده است. بازدید از این اثر ملی، فرصتی برای آشنایی با تمدن اشکانی و ساسانی و درک بهتر از تاریخ کهن ایران است.

پرسش‌های پرتکرار

قلعه یزدگرد کرمانشاه در کدام دوره ساخته شده است؟

این قلعه متعلق به دوره اشکانیان است و در دوره ساسانیان نیز مورد استفاده قرار گرفته است.

آدرس دقیق قلعه یزدگرد کرمانشاه کجاست؟

استان کرمانشاه، شهرستان دالاهو، بخش مرکزی، دهستان بان زرده، ۷۰۰ متری جنوب روستای زرده.

چگونه به قلعه یزدگرد برویم؟

از جاده کرمانشاه به سرپل ذهاب، در ۱۸ کیلومتری سه‌راهی ریجاب به سمت سرپل ذهاب وارد مسیر قلعه شوید.

قلعه یزدگرد چه بخش‌هایی دارد؟

دیوار گچ، آشپزخانه، دروازه، جای دار، تپه رش، قلعه یزدگرد، گچ گنبد، قلعه بهینا، نقاره‌خانه و آشیه وا از بخش‌های این مجموعه هستند.